تحقيق و تأليف: فريبا جليليان
«بخوانید مرا تا اجابت كنم شما را»
وقتی پیامبر(ص) وارد مدینه شد در خانه ابوایوب انصاري فرود آمد در آن هنگام به جز یك بزغاله و سه كیلو گندم در منزل او چیزی نبود. بزغاله را برای آن حضرت بریان كرد و از گندم نان پخت و به نزد او آورد.
حضرت فرمود كه درمیان مردم ندا دهند كه هر كس غذا میخواهد به منزل ابوایوب بیاید. ابوایوب صدا میزد و مردم به سرعت به منزل او میآمدند خانهاش از جمعیت پر شد و همه آنها از غذای او خوردند و سیر شدند و غذا كم نیامد. آنگاه پیامبر(ص) فرمود استخوانها را جمع كردند و در میان پوست بزغاله گذارند و فرمود: «به اذن خدا برخیز» بزغاله زنده شد و ایستاد و مردم با صدای بلند شهادتین گفتند.1در طول تاریخ، انسان برای شكوفایي و فعالسازي تواناییهاي ذاتي خود و تحقق خواستهها و قصدهایش راهها و روشهای متعددی را ابداع كرده است. راهها و روشهایي كه اغلب پیچیده و با صرف مدت زمان مدیدی حاصل میگردند.
ولی در بین تمامی راهها و روشهاي فعالسازي روح خلاقه و تحقق خواستهی خداوند، یك راه ساده و كامل و یك امكان در دسترس در اختیار همهی انسانها، از یك فرد عادی تا اولیاء و انبیاء قرار داده شده است. و آن راه دعاست. خداوند در قرآن دربارهی دعا فرموده است: «... و چون بندگان من از دوری و نزدیكی من بپرسند بدانند كه من به آنها نزدیك خواهم بود و هر كه مرا خواند دعای او را اجابت كنم پس باید دعوت مرا بپذیرند و بر من بگروند تا به سعادت راه یابند».(سوره بقره آیه 186)
دعا (همچون سایر روشهای باطني)، اگر به درستی انجام شود درحالی كه محققكنندهی قصد و خواستهی فرد است، فعالكنندهی روح و شكوفاكنندهی تواناییهاي دروني و بالقوهی انسان نیز هست. نه تنها بزرگان و انبیاء توانستهاند اعمالي خارقالعاده را از طریق دعا به انجام برسانند، بلكه چنین اعمالی در بین مردم عادی نیز از همین طریق صورت پذیرفته است. مانند شفاهای آنی بیماریهای لاعلاج كه توسط دعاهای گروهی یا فردی انجام شده است.
اساس و هستهی مركزی دعا ایجاد ارتباط با خداوند و عالم غیب است. البته منظور از ارتباط، ارتباطی درونی و روحی است نه ارتباطی در سطح واژه و كلام. برای ایجاد چنین ارتباطی، عواملی موثر وجود دارند مانند: زمان مناسب، مكان ویژه، وضعیت جسمي خاص، اذكار، تمركز و توجه، خلسه و غیره ولی مهمترین این عوامل ایمان است. در همه ادیان و فرهنگها دعا كردن دارای شرایط معینی است؛ و رعایت آنها به جهت ایجاد ارتباطی درونی و متعاقب آن اجابت خواسته، اثرگذارست. ولی اغلب دعاهای بزرگان كه منجر به عملی خارقالعاده گشته، (مانند زنده كردن مرده، شفاي بیماری و ...)، توسط دعاي ایماني صورت پذیرفته است. یعنی اندازهی ایمان به حدی بوده كه بر سایر مؤلفهها غلبه میكرده و خود بهتنهایی امكان اجابت دعا را فراهم مینموده است. حضرت عیسي(ع) دربارهی اهمیت ایمان فرموده است: «اگر به خدا ایمان داشته باشید میتوانید به كوه بگویید كه برخیزد و در دریا بیفتد و فرمان شما را بیچون و چرا اطاعت خواهد كرد. فقط كافی است كه به آنچه میگویید واقعا ایمان داشته باشید و شك به خود راه ندهید. اگر ایمان داشته باشید، هر چه در دعا بخواهید خدا به شما خواهد داد».(انجیل مرقس)
دعای علي(ع) و میوه دادن درخت خشكیده
حادث اعوار میگوید: «با علي(ع) از شهر خارج شدیم و به سرازیری رودی رسیدیم و در آنجا درخت خشكیدهاي را دیدیم كه پوست آن كنده و شاخههایش خشك شده بود. حضرت با دست مباركش به آن زد و فرمود: «به اذن خدا سبز و میوه دار شو.» ناگهان شاخههای درخت، سبز و میوههایش انبوه شد. و از آن میوهها چیدیم، خوردیم، برداشتیم و آوردیم. فردای آن روز نیز رفتم دیدم همانطور سبز و دارای میوه است».2
دعاي ایلیاي نبي
ایلیاي نبي تنها با توسل بهدعا با خداوند زنده و حاضر ارتباط برقرار میكرد و قادر به زنده كردن مردهای میشد. در كتاب مقدس آمده است كه پسر زن صاحبخانه مُرد، و زن زبان به اعتراض گشود و به ایلیا گفت: «ای مرد خدا این چه بلایی است كه بر سر من آوردی؟ آیا به اینجا آمدهای تا به سبب گناهانم پسرم را بكشی؟» ایلیا جنازه را برداشت و به بالاخانه، جایی كه خودش زندگی میكرد، برد و او را روی بستر خود خواباند و با صدای بلند چنین دعا كرد: «ای خداوند، خدای من از تو تمنا میكنم كه این پسر را زنده كنی.» در كتاب مقدس آمده است: «خداوند دعاي ایلیا را شنید و پسر را زنده كرد».( اول پادشاهان 17:17)
مكانیزم تحقق و اجابت «دعا»
برای شرح مكانیزم تحقق دعا بهتر است كه به انسان، نه بهعنوان یك جسم مادی بلكه بهعنوان كالبدی انرژیك نگریست كه عناصر سازنده آن آگاهی و انرژی است. كالبد انرژیك در سطوح بالای خود در ارتباط با آگاهي الهي و غیب است. ولی در انسان معمولی بهدلیل نحوهی زندگی خود و شرطیشدگيها و سایر موانع، این ارتباط طبیعي گسسته و قطع شده است. بروز تمامی تواناییهاي باطني و تحقق خواستهها و یا اجابت دعا در صورت ایجاد ارتباط با عالم غیب یا آگاهی الهی صورت میپذیرد.
در مورد مكانیزم اجابت دعا در حد اعمال خارقالعاده میتوان گفت كه بسته به نوع آن عمل، مكانیزم مختص و یا هماهنگ با آن عمل فعال میگردد. در واقع تمامی مكانیزمهاي وقوع اعمال - مانند رؤیا و كاركرد كالبد انرژی، فعال شدن انرژي روحی و یا به جریان افتادن انرژی شفادهی- در تحقق دعا بهكار میرود ولی همانطور كه گفته شد شرط مهم این است كه ارتباط با سطوح برتر آگاهی ایجاد گردد و خواسته یا دعا به آن سطوح برسد و یا به قولی دعا شنیده شود كه در صورت بودن اذن، خواسته محقق خواهد شد.
از جمله مكانیزمهای دیگر انجام اعمال، مكانیزم ارواح كارگزار یا موجودات واسطهای هستند. تمامی نظام هستی توسط موجودات غیبي، فرشتگان، ارواح طبیعت و ... برقرار است زیرا خداوند هر كاری را از طریق اسباب و مجرایش انجام میدهد. در مورد تحقق دعا هم یكی از راههای تحقق خواسته، موجودات واسطهای است. ارواح كارگزار متنوع هستند و تواناییهای متفاوتی دارند. برخی شفادهنده و برخی خبرآور هستند. برخی قادر به جابجایی اشیاءاند وتواناییهای دیگری كه با برخی از آنها در كتب مقدس آشنا هستیم مانند موجوداتی كه در خدمت حضرت سلیمان بودهاند.
باید دانست كه در این مكانیزم، دعا صرفاً از طریق ارواح واسطهاي محقق میگردد بدون اینكه دعا كننده از چگونگی تحقق خواستهی خود، آگاهي یا تسلطی بر ارواح داشته باشد.
در مورد سایر مكانیزمها نیز همین امر صادق است. برای مثال انرژی شفادهي ممكن است در فردی فعال و او همیشه قادر به شفا دادن باشد ولی در مورد شفا از طریق دعا این انرژی فقط در آن زمان فعال میشود و شفا اتفاق میافتد و فرد دیگر قادر به تكرار عمل نیست.
اجابت دعای یك مادر و شفاي آني طفل
در سال 1975 «لیندا كراكت» اهل لیورپول انگلستان مبتلا بهتورم كبد شد. علیرغم تلاش پزشكان حال او رو بهوخامت گذاشت. سرانجام دكترها به والدین لیندا گفتند كه وی آن شب را به صبح نخواهد رساند.
آن شب را مادر طفل با دعا خواندن گذراند. كمی از ساعت شش بامداد گذشته بود كه دختر كوچك مادرش را صدا زد و گفت: «مادر حالا میتوانی دعا كردن را كنار بگذاری. چون آن خانمیكه لباس سفید پوشیده و كنار تو ایستاده بود، همین حالا به من گفت كه حالم خوب خواهد شد.» لیندا در عرض یك هفته كاملا بهبود یافت. والدین وی نجات او را معلول قدرت دعاهای آن شب میدانستند.
تحقیقات آزمایشگاهي درباره دعا
با پیشرفت علم، بهخصوص در فیزیك نو بسیاری از دانشمندان معتقدند تضادی بین یافتههای علم و بینشهای مذاهب جهان وجود ندارد. تحقیقات پژوهشگران علم فراروانشناسی بهاین نتیجه رسیده است كه دعا و نیات انسان میتواند تأثیرات جدی بر اشخاص، ذهنهایشان و شكل وقایع جهان داشته باشد. برخی از دانشمندان معتقدند كه طبق برهان بل، افكار، همانند ذرات فرواتمی میتوانند فراتر از زمان و مكان، عالم را تحت تأثیر قرار بدهد. پژوهشهاي متعددي در این زمینه انجام شده است. یكی از آزمایشات در بیمارستان بزرگ سانفرانسیسكو بر روی تعدادی بیمار صورت گرفته است. در این پژوهش، گروهی از افراد داوطلب برای شفای یك دسته از بیماران قلبي دعا خواندند و برای دسته دیگری از بیماران كه به عنوان گروه شاهد و مرجع مقایسه در نظر گرفته شده بودند هیچ دعایی خوانده نشد. بهبود حاصل شده برای گروهی كه دعا برایشان خوانده شده بود، نشاندهندهی نتيجه مثبت دعا بود.
سایر آزمایشات ثبت شده نیز نشاندهندهی آن است كه قدرت دعا و نیت بههمین ترتیب روی رشد گیاهان (افزایش تعداد بذرهایی كه جوانه میزنند)، بر افزایش میزان رشد و تكثیر باكتریها و نیز بر اشیاي بيجان، به خوبی تأثیر میگذارد.
پینوشت:
1- معجزات شگفت انگیز چهارده معصوم. بحارالانوار
2-320 داستان از معجزات و كرامات امام(ع) به نقل از بحار