‌‌‌ميدان مغناطيسي زمين، بسان سپري نامرئي، موجودات زنده را از تابش ذرات بارداري كه عمدتاً از خورشيد ناشي مي‌شوند، محافظت مي‌كند. اين ميدان، سبب مي‌شود كه ذرات مزبور به سوي قطبين زمين منحرف شوند.
‌‌‌بدون وجود ميدان مغناطيسي، سياره ما در معرض تابش كيهاني (ذرات باردار) شديدتري قرار خواهد گرفت و همين امر، منجر به اختلال در شبكه‌هاي سراسري برق، اختلال در سيستم‌هاي مخابراتي ماهواره‌اي، گسترش موقتي حفره اُزُنو بروز پديده سُفق قطبي (نورهاي شمالي) در سرتاسر زمين خواهد شد.
‌‌‌برخي از گونه‌هاي زيستي نظير پرندگان، لاك‌پشت‌ها و زنبورها در جهت‌يابي متكي به ميدان مغناطيسي زمين هستند كه در اثر اين پديده، صدمه خواهند ديد. اما اين پيتر اُلسُن (Peter Olson) ، ژئوفيزيكداني از دانشگاه جانز هاپكينز در بالتيمور واقع در مريلند در اين مورد مي‌گويد: « تغييرات اندك در ميدان مغناطيسي زمين، منجر به پديده مهمي نخواهد شد اما تغييرات شديد، بر مبناي شواهد زمين شناختي، احتمالاً به معكوس شدن ميدان زمين خواهد انجاميد».
‌‌‌برمبناي شواهد زمين شناختي، قطبين مغناطيسي سياره ما به طور متوسط هر 200000 (دويست هزار) سال يكبار معكوس شده است ( اين، تناوب زماني متوسط است اما در هر بار مي تواند متغيير باش. به عنوان مثال ، از آخرين مرتبه‌اي كه ميدان مغناطيسي زمين، معكوس شده، ذر حدود780000 سال مي‌گذرد).
‌‌‌گلتزماير مي‌گويد: « در مواجه با پديده كاهش شدت ميدان مغناطيسي زمين، بايد به اين نكته نيز دانشمندان معتقدند كه ميدان مغناطيسي زمين در اعماق آن شكل مي‌گيرد. گرماي هسته دروني هسته مركزي، جامد بوده و احتمالاً تقريباً تماماً از آهن تشكيل شده است. اين توده آهني، جرمي معادل جرم كرده ماه داشته و دماي آن نيز به چند هزار درجه سانتي گراد مي‌رسد. گرمايي كه از اين هسته دروني تابش مي‌شود، در سطح مرزي توسط هسته بيروني كه مايع است، جذب شده و منجر به انبساط لايه‌هاي دروني‌تر هسته بيروني مي‌شود.
‌‌‌اين لايه‌هاي منبسط شده، سبك‌تر شده و به تدريج به سطوح بالاتر هسته بيروني مي‌آيند و در حين اين انتقال، خشك‌تر مي‌شوند. پس از خنك‌تر شدن، دوباره سنگين شده و به تشكيل مي‌شود. همين جريان همرفتي از يون‌ها در هسته بيروني است كه منجر به ايجاد ميدان مغناطيسي زمين مي‌گردد.
‌‌‌با سرد شدن زمين، جريان‌هاي ديگري نيز در درون آن ايجاد مي‌شود. بخشي از آهن مذاب، بر روي هسته داخلي، جامد شده و مواد سبك‌تري را وارد فرآيند مي‌كند. چرخش زمين نيز نيروهايي ايجاد مي‌كند كه جريان همرفتي را منحرف كرده و باعث پيچيده شدن ميدان مغناطيسي خواهدشد.
‌‌‌تمامي اين جريان‌ها به طور مداوم، ميدان مغناطيسي را احياء كرده و از محو شدن آن جلوگيري مي‌كند.
‌‌‌عموماً هر ميدان تازه ايجاد شده‌اي، در همان جهت ميدان معناطيسي موجود شكل مي‌گيرد اما هر از چندگاهي و به تناوب، نيروهايي سبب مي‌شود كه ميدان جديد در جهت مخالف ميدان موجود، تشكيل شود. چنين فرآيندي منجر به تضعيف كلي ميدان مغناطيسي زمين خواهد شد.
‌‌‌با گذشت زمان، ميدان جديد شروع به رشد كرده و ميدان اوليه را بيش از پيش، تضعيف مي‌كند. با ادامه فرآيند، نهايتاً اين دو ميدان، اثر همديگر را خنثي كرده و ميدان مغناطيسي زمين، محو خواهد شد و پس از آن ممكن است معكوس شود. اما اين احتمال نيز وجود دارد كه پس از اين دوران، ميدان اوليه دوبارة تقويت شده و به حالت تثبيت قبلي خود بازگردد.